Likya Yolu · 540 km · 12 etap
Likya Yolu
Fethiye’nin üstündeki Ovacık’tan başlayıp Antalya’nın eşiğinde, Geyikbayırı’nda biten bir çizgi. Likya Yolu 1999’da işaretlendi — yani yolun kendisi genç. Ama bastığı zemin eski: keçi patikaları, Roma’dan kalma kısa taş döşemeler, kayaya oyulmuş basamaklar, sarnıçlar. Rota yirmi beş kadar antik kentin içinden ya da dibinden geçer. Değeri kendi yaşında değil, birbirine bağladığı şeylerde.
Etaplar
1. Ovacık – Faralya
Kâhinlerin dağı · 17 km
Yol, Telmessos’un omzunda başlar. Bu kent kehanetiyle ünlüydü: Herodotos’a göre Lydia kralı Kroisos uğursuz bir alameti yorumlatmak için buraya adam yollamış, İskender de Telmessoslu kâhinlere danışmıştı. Yürüyüşün ilk günü kentin arkasındaki dağa tırmanır — antik adıyla Antikragos — ve Ölüdeniz’in lagünü aşağıda kalır.
2. Faralya – Alınca
Dik Likya · 24 km
Faralya’dan sonra kıyı bir duvara döner: deniz altta, patika kayanın yüzünde. Burada antik kent yoktur, çünkü kurulacak düzlük yoktur. Likya’nın dik yüzü budur ve kentlerin neden tepelere, teraslara, kaya oyuklarına sığındığını burada anlarsın. Aşağıdaki Kelebekler Vadisi’ne inen yol, yüzyıllarca keçi ve katırın açtığı izin aynısıdır.
3. Alınca – Sidyma
Kartalın gölgesi · 35 km
Alınca’dan sonra yol içeri döner ve Sidyma’ya varır: Birliğin küçük ama tam üyesi, bugün bir köyün içine dağılmış lahitler ve anıt mezarlar. Buranın bir hikâyesi vardır — asker Markianos yolda uyuyakalmış, bir kartal kanadını açıp onu güneşten korumuş; kâhin bunu imparatorluk alameti saymış. Markianos gerçekten imparator oldu (450–457); hikâye Bizanslı tarihçilerin anlattığıdır.
4. Sidyma – Pydnai – Letoon
Denize inen surlar · 38 km
Dağdan kıyıya inilir ve Pydnai çıkar: Helenistik bir kale, on beş kadar kulesi ve neredeyse eksiksiz duran duvarlarıyla kumsalın hemen ardında. Küçük bir yer ama surları Likya’da en iyi korunmuş olanlardandır — ıssızlık bazen en iyi koruyucudur. Buradan sonra yol Ksanthos vadisinin ağzına, Letoon’un kutsal alanına döner.
5. Letoon – Ksanthos – Patara
Ülkenin ocağı · 22 km
Yirmi iki kilometrede Likya’nın kalbi geçilir. Letoon bir kent değil, bütün ülkenin kutsal alanıdır: üç tapınak, federal bayramlar, taşa kazınmış antlaşmalar. Yukarıda Ksanthos, teslim olmak yerine iki kez toplu ölümü seçen başkent. Sonra Patara: Birliğin meclisinin toplandığı yer ve Neron’un MS 64’te diktirdiği deniz feneri — ayakta bilinen en eski fener.
6. Patara – Phellos – Antiphellos
Ana kent ve limanı · 70 km
Yolun en uzun bölümlerinden biri, Kalkan ve Bezirgan üzerinden sırtlara çıkar. Buradaki iki kentin adı ilişkilerini söyler: yukarıda **Phellos** — “taşlık” —, aşağıda kıyıda **Antiphellos**, yani “Phellos’un karşısı”. Liman zamanla ana kenti geçti; Antiphellos’un tiyatrosu bugün hâlâ denize bakar, oysa Phellos sırtta sessizdir.
7. Antiphellos – Aperlai – Simena
Dört kent, tek oy · 44 km
Kekova körfezinde Likya Birliği’nin ince işleyişi görülür: Aperlai, Simena, Apollonia ve Isinda tek bir birim gibi oy kullanırdı — dört kent, bir oy. Küçük olanı yok saymayan ama büyütmeyen bir düzen. Kıyıda ise batık kent var: MS 2. yüzyıldaki deprem zemini indirdi, evlerin basamakları suyun içine giriyor.
8. Simena – Myra – Andriake
Roma’nın buğday limanı · 56 km
Myra’nın kaya mezarları yamacı bir arı peteği gibi deler; altında tiyatro, ilerisinde Aziz Nikolaos’un kilisesi. Limanı Andriake ise imparatorluk işiydi: Hadrianus’un tahıl ambarı hâlâ ayakta, yazıtıyla birlikte. Pavlus, tutuklu olarak Roma’ya götürülürken burada gemi değiştirdi — Elçilerin İşleri 27, İskenderiyeli bir tahıl gemisine.
9. Andriake – Finike – Limyra
Bir hükümdar, bir veliaht · 40 km
Limyra iki kez tarihin ortasına düştü. MÖ 4. yüzyılda hanedan Perikle buradan Likya’nın büyük bölümünü tek elde topladı ve Telmessos’u kuşattı; akropoldeki anıt mezarı karyatidlerle taşınır. Dört yüzyıl sonra Augustus’un torunu ve veliahdı Gaius Caesar, Doğu seferinden yaralı dönerken MS 4’te burada öldü; kenotafı hâlâ ovada durur.
10. Limyra – Rhodiapolis – Gagai
Yirmi sekiz kente bağış · 46 km
Rhodiapolis küçük bir kenttir ama Likya’nın en cömert adamını çıkardı: Opramoas. MS 141 depremi bölgeyi yıkınca kendi servetinden yirmi sekiz kente para gönderdi — tiyatro, hamam, sur, tahıl. Anıt mezarının duvarındaki yazıt bu bağışları tek tek sayar ve Anadolu’nun bilinen en uzun yazıtıdır. Yol oradan Gagai’ye, denize iner.
11. Gagai – Olympos – Yanartaş
Korsanlar ve sönmeyen ateş · 60 km
Olympos MÖ 1. yüzyılda korsan yatağıydı: Zeniketes burayı kale yaptı, Roma’nın Akdeniz ticaretini kesti ve MÖ 78’de Servilius Vatia tarafından kuşatıldı — kendi kalesini ateşe verip öldü. Kentin yukarısında Yanartaş: kayadan çıkan gaz bin yıllardır yanıyor. Antik çağda burası Hephaistos’un kutsal alanıydı ve Khimaira’nın nefesi sayılırdı.
12. Yanartaş – Phaselis – Geyikbayırı
Kuru balıkla alınan kent · 88 km
Phaselis’i MÖ 690 dolaylarında Rodoslular kurdu ve anlatıya göre yerini bir çobandan kuru balık karşılığında satın aldılar — kent bu şakayla anılmayı hiç bırakmadı. Üç limanı vardı; İskender MÖ 334/333 kışını burada geçirdi ve altın çelenkle karşılandı. Yol buradan Tahtalı’nın eteklerine tırmanır ve Likya’nın dışında, Antalya’nın eşiğinde biter.
Yolun uğradığı antik kentler
Telmessos · Ksanthos · Patara · Myra · Olympos · Phaselis · Karmylessos · Sidyma · Pydnai · Letoon · Phellos · Antiphellos · Aperlai · Simena · Apollonia · Isinda · Andriake · Limyra · Rhodiapolis · Gagai